De eerste woordjes: zo begint praten bij jonge kinderen

De vroege signalen van taalontwikkeling

Al vanaf het moment dat een baby geboren is, start de ontwikkeling van taal. taalontwikkeling begint al direct na de geboorte, maar het uitspreken van woorden duurt even. Iedere kind leert op zijn eigen tempo praten. Dat maakt iedere ontwikkeling uniek en bijzonder.

Rond de leeftijd van drie tot zes maanden gaan veel kinderen brabbelen. Dat zijn nog geen echte woorden, maar het is wel een belangrijk begin. Ze oefenen met verschillende klanken en imiteren dingen die ze horen. Op deze manier oefenen ze hun mondspieren en leren ze hoe communicatie werkt. Door terug te praten of samen te lachen, leert een baby spelenderwijs wat praten is. Dit is een hele belangrijke eerste stap richting echte zinnen en woorden.

Het eerste echte woordje

Gemiddeld zeggen kinderen hun eerste echte woordje rond de leeftijd van 12 maanden. Dit kan “mama”, “papa” of de naam van een huisdier of favoriet speeltje zijn. Sommige kleintjes zijn er iets eerder bij, anderen wachten nog een paar maanden. Iedere baby is dus anders. Rond deze tijd gaan kinderen ook begrijpen dat dingen en mensen een naam hebben. Ze wijzen bijvoorbeeld naar een bal en proberen het na te zeggen. Het eerste duidelijke woordje klinkt, is een grote gebeurtenis. Het hoeft nog niet duidelijk uitgesproken te zijn, zolang de betekenis maar klopt. Praten leren vraagt tijd en veel oefening. Ouders kunnen helpen door vaak samen te benoemen wat je ziet en doet. Ook liedjes zingen en samen boekjes kijken maken het leren praten makkelijker en leuker.

Snelle groei na het tweede jaar

Tussen de 18 en 24 maanden maken veel kinderen een grote sprong in hun taalgebruik. In deze periode breidt de woordenschat zich snel uit. Sommige peuters kennen dan al tientallen woorden. Soms vallen er ineens korte zinnen als “ik niet” of “auto daar”. Ze snappen steeds meer en proberen zo goed mogelijk duidelijk te maken wat ze bedoelen. Nog niet alles is goed verstaanbaar, maar dat wordt steeds beter naarmate het kind ouder wordt. Tussen de 2 en 4 jaar leert een kind steeds langere zinnen maken en groeien de gespreksvaardigheden. Praten wordt nu echt een manier om contact te maken, verhalen te vertellen en vragen te stellen. Ook emoties leren uitspreken hoort daarbij. Het is een bijzondere fase, waarin de wereld van het kind groter en kleurrijker wordt.

Het belang van interactie binnen het gezin

Voor een goede taalontwikkeling is het belangrijk dat een kind veel contact heeft met mensen om zich heen. Praten, zingen en voorlezen horen daar bij. Vooral het contact met de ouder of verzorger, meestal de moeder, blijkt belangrijk te zijn. Dit wordt vaak gekoppeld aan het moederschap. Jonge kinderen leren vooral door te luisteren naar gesprekken en zelf te proberen mee te doen. Veel aandacht en positieve reacties stimuleren het kind om nieuwe woorden te zeggen en zinnen te bouwen. Het maakt niet uit of de moeder, vader of opa spreekt, als er maar een veilige en gezellige sfeer is voor communicatie. Kinderen van wie ouders veel praten, vragen stellen en uitleggen wat ze zien, ontwikkelen zich sneller op het gebied van taal. Stilte en weinig interactie kunnen juist zorgen voor een kleinere woordenschat. Samen praten en lachen maakt het leren praten niet alleen makkelijker, maar ook gezelliger.

Wanneer hulp inschakelen bij praten

De meeste kinderen volgen hun eigen tempo als het om taal gaat. Soms gaat praten wat langzamer. Als een kind op de leeftijd van 2 jaar nog helemaal geen woordjes zegt, of moeite heeft met begrijpen wat anderen zeggen, kan het handig zijn om extra hulp te zoeken. Ook als je twijfelt of je kind niet goed verstaanbaar is, is het slim om advies te vragen aan het consultatiebureau of een logopedist. Vroeg erbij zijn helpt om eventuele achterstand snel aan te pakken. Te weinig praten in het gezin, een anderstalige omgeving of gehoorproblemen kunnen mogelijke oorzaken zijn. Hulp of oefening op jonge leeftijd maakt de kans groter dat een kind alsnog goed praat en zich prettig voelt in contact met anderen.

Veelgestelde vragen over praten bij kinderen

• Wat als mijn kind met twee jaar nog niet praat?

  Wanneer je kind op de leeftijd van twee jaar nog geen enkele duidelijke woorden zegt, kan het helpen om vaker samen te praten en te spelen. Soms kan het zijn dat er sprake is van een trager taaltempo. Twijfel je, neem dan gerust contact op met het consultatiebureau voor advies.

• Is het normaal als mijn kind eerst onverstaanbaar praat?

  Het komt vaak voor dat kinderen in het begin alleen klanken of halve woorden gebruiken. Dit hoort bij het oefenen. Na verloop van tijd worden woorden beter verstaanbaar. Blijf rustig en corrigeer niet te streng, maar geef het goede voorbeeld door duidelijk en langzaam te praten.

• Kunnen meerdere talen in huis praten vertragen?

  Kinderen die opgroeien met meerdere talen kunnen soms iets later beginnen met praten, maar vaak halen ze dit later weer in. Het is goed om in iedere taal duidelijk en veel met je kind te praten.

• Helpt voorlezen bij leren praten?

  Voorlezen, liedjes zingen en samen praten helpen allemaal bij de taalontwikkeling van je kind. Hierdoor hoort je kind nieuwe woorden en leert het de taalregels van jongs af aan.