Analoog klokkijken: zo lees je de wijzers stap voor stap

Bij analoog klokkijken lees je de tijd af met de wijzers op een klok. De korte wijzer geeft het uur aan en de lange wijzer de minuten. Kijk altijd naar beide wijzers: samen vertellen ze hoe laat het is.

Van half drie tot vijf voor half vier: met een paar vaste herkenningspunten wordt het aflezen van een analoge klok een stuk makkelijker.

De wijzers van een analoge klok

Op een gewone analoge klok staan de cijfers 1 tot en met 12. De twee belangrijkste wijzers hebben elk een eigen taak:

  • De korte wijzer is de uurwijzer. Die draait langzaam van het ene cijfer naar het volgende.
  • De lange wijzer is de minutenwijzer. Die maakt ieder uur een rondje over de klok.

Sommige klokken hebben ook een dunne secondewijzer. Die draait sneller rond, maar die heb je niet nodig om de tijd in uren en minuten af te lezen.

Een handig verschil: de lange wijzer beweegt sneller dan de korte. Gaat de lange wijzer van de 12 naar de 6, dan is er een halfuur voorbij. De korte wijzer is dan ook een stukje opgeschoven.

Analoog klokkijken begint met de minuten

Kijk eerst waar de lange wijzer staat. Bij de 12 begint het tellen van de minuten. Ieder cijfer verder is vijf minuten erbij:

  • Bij de 1 zijn er 5 minuten voorbij.
  • Bij de 2 zijn er 10 minuten voorbij.
  • Bij de 3 zijn er 15 minuten voorbij.
  • Bij de 6 zijn er 30 minuten voorbij.
  • Bij de 9 zijn er 45 minuten voorbij.
  • Bij de 12 begint een nieuw uur.

Staat de lange wijzer tussen twee cijfers? Tel dan de kleine streepjes op de wijzerplaat. Elk streepje staat voor één minuut. Staat de wijzer bijvoorbeeld drie streepjes na de 2, dan zijn er 13 minuten voorbij.

Niet elke klok heeft kleine streepjes. Op zo’n klok kun je de tijd tussen de cijfers minder precies aflezen.

Zo lees je de korte wijzer af

De korte wijzer staat niet alleen op een cijfer wanneer het uur verandert. Hij beweegt de hele tijd langzaam verder. Staat hij tussen de 2 en de 3, dan is het uur na twee uur bezig en is het nog geen drie uur.

Staat de lange wijzer op de 3 en de korte wijzer net voorbij de 2? Dan is het kwart over twee. Staat de lange wijzer op de 9 en de korte wijzer bijna bij de 3? Dan is het kwart voor drie.

Kijk dus niet alleen naar het cijfer waar de korte wijzer het dichtst bij staat. Bij kwart voor drie staat die wijzer al dicht bij de 3, maar het is nog geen drie uur.

Half, kwart over en kwart voor

Bij het uitspreken van de tijd gebruiken we in het Nederlands vaak het komende uur. Dat is even wennen bij analoog klokkijken.

Stand van de lange wijzer Voorbeeld Zo zeg je het
Op de 3 2:15 Kwart over twee
Op de 6 2:30 Half drie
Op de 9 2:45 Kwart voor drie

Bij half drie is het dus nog geen drie uur. De korte wijzer staat ongeveer halverwege de 2 en de 3. Denk aan: een halfuur vóór drie.

Ook rond het halve uur gebruik je het komende uur. Om 2:25 is het vijf voor half drie. Om 2:35 is het vijf over half drie. Bij beide tijden staat de korte wijzer tussen de 2 en de 3.

Van een analoge klok naar digitale tijd

Een analoge klok met twaalf cijfers laat dezelfde wijzerstand twee keer per dag zien. De wijzers vertellen op zichzelf niet of het ochtend of avond is. Daarvoor moet je weten op welk moment van de dag je kijkt.

Staat de klok op kwart over twee, dan schrijf je dat ’s nachts als 02:15 en ’s middags als 14:15. Bij half acht is dat 07:30 in de ochtend en 19:30 in de avond.

Voor een tijd tussen de middag en middernacht kun je meestal 12 optellen bij het uur dat je op de klok afleest. Twaalf uur ’s middags is 12:00 en twaalf uur ’s nachts is 00:00.

Oefen het aflezen van een wijzerklok

Pak een oefenklok of teken een klok en zet de wijzers bij de tijden hieronder. Laat je kind eerst vertellen waar de lange wijzer hoort. Kijk daarna samen waar de korte wijzer staat.

  • Kwart over vier: de lange wijzer staat op de 3, de korte wijzer net voorbij de 4.
  • Half zeven: de lange wijzer staat op de 6, de korte wijzer tussen de 6 en de 7.
  • Vijf voor half tien: de lange wijzer staat op de 5, de korte wijzer tussen de 9 en de 10.
  • Tien over half twaalf: de lange wijzer staat op de 8, de korte wijzer tussen de 11 en de 12.
  • Kwart voor één: de lange wijzer staat op de 9, de korte wijzer bijna bij de 1.

Draai de oefening daarna om: zet zelf de wijzers en vraag hoe laat het is. Laat de korte wijzer steeds meebewegen. Zo ziet je kind waarom die bij kwart voor één niet meer precies op de 12 staat.

Veelgestelde vragen over analoog klokkijken

Welke wijzer geeft de minuten aan?
De lange wijzer geeft de minuten aan. De korte wijzer laat zien welk uur bezig is.

Waarom heet 8:30 half negen?
Omdat het nog een halfuur duurt voordat het negen uur is. De korte wijzer staat dan tussen de 8 en de 9.

Hoe lees je een klok zonder cijfers?
Gebruik de vaste plekken op de wijzerplaat. Bovenaan is de plek van de 12, rechts de 3, onderaan de 6 en links de 9. De andere cijfers liggen daartussen.

Oefen met een klok die goed leesbaar is en bespreek steeds beide wijzers. Vooral bij tijden rond het halve uur helpt het om hardop te zeggen naar welk uur de korte wijzer onderweg is.