Stappenplan begrijpend lezen voor thuis en op school

Met een stappenplan begrijpend lezen pak je een tekst in een vaste volgorde aan: bekijk eerst de titel en afbeeldingen, lees daarna de tekst, zoek uit wat je niet begrijpt en vertel ten slotte in eigen woorden waar de tekst over gaat. Krijg je vragen bij de tekst? Beantwoord die dan met behulp van wat je hebt gelezen.

Stappenplan begrijpend lezen in zes stappen

Gebruik deze stappen als geheugensteun. Je hoeft niet bij elke tekst alles even uitgebreid te doen. Een korte, makkelijke tekst kun je vaak sneller doorlopen dan een lange tekst met onbekende woorden.

1. Bekijk de tekst. Lees de titel en eventuele tussenkopjes. Kijk ook naar afbeeldingen en bijschriften. Vraag jezelf af: waar zou deze tekst over gaan? Zo weet je alvast wat je kunt verwachten. Blijf wel openstaan voor een andere uitleg zodra je de tekst leest.

2. Bedenk wat je wilt weten. Lees je om een vraag te beantwoorden, een opdracht uit te voeren of iets nieuws te leren? Als je weet wat je zoekt, kun je beter letten op de informatie die je nodig hebt.

3. Lees de tekst rustig. Lees de hele tekst en sta af en toe stil bij wat er staat. Kun je volgen waar het over gaat? Probeer ook te zien hoe zinnen bij elkaar passen. Woorden als omdat, maar en daarom geven vaak een verband aan.

4. Zoek uit wat lastig is. Begrijp je een woord of zin niet? Lees het stukje ervoor en erna opnieuw. Soms legt de tekst het woord ergens anders uit. Kom je er nog niet uit, vraag dan om uitleg of zoek het woord op. Lees daarna de zin nog eens.

5. Vertel de tekst in het kort. Vertel in je eigen woorden waar de tekst vooral over gaat en welke informatie daarbij hoort. Kijk terug als je merkt dat je een belangrijk stuk niet kunt navertellen. Je kunt ook per alinea een paar kernwoorden opschrijven.

6. Beantwoord de vragen en kijk terug. Lees een vraag goed en zoek het stukje tekst dat erbij past. Soms staat het antwoord letterlijk in de tekst, soms moet je informatie uit verschillende zinnen combineren. Lees je antwoord nog eens: klopt het met wat de schrijver vertelt?

Zo gebruik je het stappenplan bij een korte tekst

Stel dat er staat: “De schooltuin was droog. Daarom gaven de kinderen de planten water. De volgende dag regende het.” De vraag is: waarom gaven de kinderen de planten water?

Zoek eerst de zin over water geven. Het woord daarom laat zien dat de reden in de zin ervoor staat. Het antwoord is: omdat de schooltuin droog was. De regen kwam pas de volgende dag en is dus niet de reden.

Je kind helpen met het stappenplan

Lees een tekst eens samen en doe hardop voor wat je denkt. Zeg bijvoorbeeld: “Ik begrijp dit woord nog niet, dus ik lees de zin erna.” Laat je kind daarna zelf een stukje proberen en vraag wat het heeft begrepen.

Vul een antwoord niet meteen in als je kind vastloopt. Wijs liever op de titel, een tussenkopje of de alinea die erbij hoort. Blijft de tekst moeilijk, kies dan een kortere tekst en oefen daarmee dezelfde stappen.

Leg het stappenplan bij het lezen naast je kind. Na het oefenen kan het steeds vaker zelf bepalen welke stap op dat moment helpt.