Iedereen kan leren schrijven, ook zonder schrijftalent

Iedereen kan leren schrijven: je hoeft niet geboren te zijn met schrijftalent om een begrijpelijke tekst te maken. Door te praten over een onderwerp, woorden op papier te zetten en je tekst te verbeteren, kun je stap voor stap beter worden. Hoe snel dat gaat en welke hulp daarbij nodig is, verschilt per persoon.

Schrijven betekent hier meer dan letters vormen. Het gaat ook om bedenken wat je wilt vertellen en daar woorden voor vinden. Dat kan met pen en papier, maar bijvoorbeeld ook op een toetsenbord of met spraaksoftware.

Waarom iedereen kan leren schrijven

Een goede tekst ontstaat meestal niet in één keer. Ook ervaren schrijvers zoeken naar woorden, veranderen zinnen en schrappen stukken. Schrijven is daarom een vaardigheid die je kunt oefenen, geen gave die je wel of niet hebt.

Een kind dat een verhaal kan vertellen over een logeerpartij, heeft bijvoorbeeld al een begin voor een tekst. Door eerst te praten over wat er gebeurde, wordt het makkelijker om daarna iets op te schrijven. De tekst hoeft bij de eerste poging nog niet foutloos te zijn.

Dat betekent niet dat schrijven voor iedereen even makkelijk is. Moeite met taal, een beperking of weinig ervaring kan het lastiger maken. Met passende ondersteuning en hulpmiddelen kun je toch leren om ideeën duidelijker op te schrijven.

Van een idee naar een eigen tekst

Een onderwerp uit je eigen leven maakt beginnen vaak makkelijker. Denk aan een fijne plek, een vriend of iets grappigs dat je hebt meegemaakt. Zo kun je een kind helpen om van een idee een tekst te maken:

  • Praat over het onderwerp. Vraag bijvoorbeeld: wat gebeurde er en wat vond je daarvan?
  • Kies wat in de tekst komt. Laat je kind één gebeurtenis of gedachte kiezen om over te schrijven.
  • Schrijf eerst de inhoud op. Een paar zinnen zijn genoeg om te beginnen. Spelling hoeft nog niet meteen perfect te zijn.
  • Lees de tekst samen terug. Begrijp je wat er bedoeld wordt? Misschien ontbreekt er nog een woord of staat een zin op een onhandige plek.
  • Verbeter daarna de tekst. Verander samen wat nodig is en kijk pas daarna naar spelling en leestekens.

Bijvoorbeeld: “Ik was blij. We gingen naar het bos.” Door te vragen wat er in het bos gebeurde, kan je kind de tekst aanvullen: “Ik vond een grote tak en bouwde er een hut mee.” Zo wordt het verhaal duidelijker voor de lezer.

Feedback geven die helpt

Veel rode strepen kunnen een kind het gevoel geven dat alles fout is. Reageer daarom eerst op wat het vertelt. Zeg bijvoorbeeld: “Ik zie voor me hoe je die hut bouwde.” Stel daarna een gerichte vraag, zoals: “Wie was er bij je?”

Verbeter niet alles tegelijk. Kies samen één punt, bijvoorbeeld een zin die nog onduidelijk is. Zo blijft de tekst van je kind zelf en wordt verbeteren een onderdeel van het schrijven, in plaats van een lijst met fouten.

Wat als schrijven moeilijk blijft?

Blijft een kind vastlopen, probeer dan een andere manier om te beginnen. Het kan eerst iets tekenen, het verhaal aan jou vertellen of samen met jou een eerste zin bedenken. Jij kunt ook opschrijven wat je kind zegt, waarna het zelf woorden of zinnen toevoegt.

Een toetsenbord, voorleessoftware of spraaksoftware kan helpen als schrijven met de hand of spelling veel moeite kost. Bespreek aanhoudende problemen met de leerkracht. Die kan meekijken welke ondersteuning op school past.

Geef een tekst ook een doel: schrijf bijvoorbeeld een briefje voor iemand of maak een kort verhaal om voor te lezen. Zo merkt je kind dat schrijven een manier is om iets met een ander te delen.