Breuken berekenen met duidelijke voorbeelden

Breuken berekenen doe je door eerst te kijken wat de som vraagt. Wil je bijvoorbeeld 3/4 van 24 uitrekenen? Deel 24 door 4 en vermenigvuldig de uitkomst met 3. Het antwoord is 18.

Bij een breuk geeft de teller boven de streep aan hoeveel delen je neemt. De noemer onder de streep geeft aan in hoeveel gelijke delen het geheel is verdeeld.

Zo pak je breuken berekenen aan

Lees de som eerst goed en zoek uit wat het geheel is. Dat kan een aantal kinderen zijn, maar ook een hoeveelheid geld, een afstand of een tijd. Bepaal daarna welke berekening nodig is.

  • Moet je een deel van een aantal vinden? Deel het aantal door de noemer en vermenigvuldig met de teller.
  • Ken je het deel en moet je de breuk vinden? Zet het deel boven de streep en het geheel eronder.
  • Ken je een deel van het geheel en zoek je het geheel? Reken eerst uit hoeveel één deel is.

Gaat het om een som met twee breuken? Dan hangt de aanpak af van het rekenteken. Bij optellen en aftrekken moeten de noemers eerst gelijk zijn, terwijl je bij vermenigvuldigen de tellers en noemers met elkaar vermenigvuldigt. Bij delen door een breuk vermenigvuldig je met de omgekeerde breuk.

Een breuk van een hoeveelheid uitrekenen

Stel dat je 2/3 van 18 knikkers wilt berekenen. De noemer is 3, dus je verdeelt de 18 knikkers in 3 gelijke groepen. Elke groep bevat 6 knikkers. De teller is 2, dus je neemt 2 groepen: 2 × 6 = 12 knikkers.

In één som schrijf je dat zo: 18 ÷ 3 × 2 = 12.

Deel je eerst door de teller in plaats van door de noemer, dan krijg je bij deze som het verkeerde antwoord. De noemer vertelt juist in hoeveel gelijke delen je het geheel verdeelt.

Van een deel en het geheel naar een breuk

Een klas heeft 20 leerlingen. Daarvan komen er 15 met de fiets. Welk deel van de klas is dat?

  • Het deel dat je zoekt is 15. Dat wordt de teller.
  • Het hele aantal is 20. Dat wordt de noemer.
  • De breuk is dus 15/20, oftewel 3/4.

Het maakt uit wat je als geheel kiest. Vraag je welk deel van de fietsende leerlingen een helm draagt, dan gebruik je het aantal fietsende leerlingen als noemer, niet het aantal leerlingen in de hele klas.

Het geheel terugrekenen

Soms ken je juist een deel en moet je uitzoeken hoe groot het geheel is. Stel: 3/4 van een hoeveelheid is 12. Hoe groot is de hele hoeveelheid?

De 12 bestaat uit 3 gelijke delen. Eén deel is daarom 12 ÷ 3 = 4. Het geheel bestaat uit 4 van die delen: 4 × 4 = 16. Je controleert dit door 3/4 van 16 te nemen. Dat is inderdaad 12.

Breuken op een rekenmachine

Heeft je rekenmachine een breuktoets? Dan kun je een breuk daarmee invoeren. Zonder breuktoets typ je de teller, gevolgd door het deelteken en de noemer. Voor 1/3 toets je dus 1 ÷ 3 in.

De uitkomst verschijnt dan vaak als een afgerond kommagetal, zoals 0,333333. Dat is een benadering: bij 1/3 blijft de 3 achter de komma doorgaan. Heb je een precies antwoord nodig, laat de uitkomst dan als 1/3 staan.

Veelgestelde vragen over breuken berekenen

Kan een breuk groter zijn dan 1?
Ja. Bij 5/4 is de teller groter dan de noemer. De breuk is even groot als 1 geheel en 1/4.

Hoe controleer je of een antwoord logisch is?
Vergelijk het antwoord met het geheel. Bereken je 2/3 van 18, dan moet de uitkomst kleiner zijn dan 18. Krijg je een groter getal, kijk dan nog eens naar je berekening.

Schrijf bij een verhaalsom ook op wat het antwoord betekent. Zo is 2/3 van 18 knikkers niet alleen 12, maar 12 knikkers.