Topografie van de wereld: landen, hoofdsteden en werelddelen leren

Bij topografie van de wereld leer je waar werelddelen, landen, hoofdsteden en grote wateren op de wereldkaart liggen. Begin met de werelddelen en oceanen, zoek daarna landen en hoofdsteden op en oefen vervolgens met een lege kaart.

Voor een toets hoef je meestal niet de hele wereldkaart uit je hoofd te kennen. De lijst van school laat zien welke plaatsen je moet kunnen aanwijzen en schrijven.

Topografie wereld: de indeling van de wereldkaart

Een wereldkaart laat de hele aarde op een plat vlak zien. Daarop staan grote stukken land, eilanden en wateren. De kaart helpt je om te zien hoe plekken ten opzichte van elkaar liggen: welk land ligt bijvoorbeeld ten noorden van een ander land, of aan welke oceaan grenst het?

Op veel kaarten staat het noorden bovenaan, het zuiden onderaan, het westen links en het oosten rechts. De evenaar is een denkbeeldige lijn rond het midden van de aarde. Gebieden boven de evenaar liggen op het noordelijk halfrond, gebieden eronder op het zuidelijk halfrond.

Een wereldkaart is handig voor het overzicht, maar heeft ook een beperking. Omdat de aarde rond is en de kaart plat, kunnen de vormen en afmetingen van landen op sommige kaarten anders lijken dan ze in werkelijkheid zijn. Groenland lijkt bijvoorbeeld op veel wereldkaarten groter dan het is in verhouding tot Afrika.

Werelddelen en oceanen op de kaart

Bij wereldtopografie begin je met de grootste gebieden. Vaak worden zeven werelddelen genoemd: Europa, Azië, Afrika, Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Australië en Antarctica. Ook kom je de naam Oceanië tegen. Daarmee worden Australië en eilandgebieden in de Grote Oceaan bedoeld.

Zo herken je de ligging van de werelddelen op een kaart met het noorden bovenaan:

  • Europa: ten westen van Azië en ten noorden van Afrika.
  • Azië: ten oosten van Europa en ten noorden van de Indische Oceaan.
  • Afrika: ten zuiden van Europa, tussen de Atlantische en de Indische Oceaan.
  • Noord-Amerika: ten westen van Europa, aan de andere kant van de Atlantische Oceaan.
  • Zuid-Amerika: ten zuiden van Noord-Amerika, tussen de Atlantische en de Grote Oceaan.
  • Australië en Oceanië: ten zuidoosten van Azië, met veel eilanden in de Grote Oceaan.
  • Antarctica: rond de Zuidpool, onderaan een gebruikelijke wereldkaart.

De oceanen zijn de grote watergebieden tussen de werelddelen. De Atlantische Oceaan ligt tussen Amerika en Europa en Afrika. De Grote Oceaan, ook wel Stille Oceaan genoemd, ligt tussen Amerika en Azië en Oceanië. De Indische Oceaan ligt tussen Afrika, Azië en Australië. Rond de Noordpool ligt de Noordelijke IJszee en rond Antarctica de Zuidelijke Oceaan.

Landen en hoofdsteden over de hele wereld

Een land vinden en de hoofdstad noemen zijn twee verschillende stappen. Zoek eerst het land op de wereldkaart en kijk daarna waar de hoofdstad binnen dat land ligt. Op een kaart staat een hoofdstad vaak met een speciaal symbool aangegeven. In de legenda lees je wat de symbolen betekenen.

Met deze voorbeelden oefen je verspreid over de wereld. Het zijn herkenningspunten, geen volledige lijst voor iedere toets.

Land Hoofdstad Zo vind je het land
Canada Ottawa In Noord-Amerika, ten noorden van de Verenigde Staten
Brazilië Brasília Een groot land in het oosten van Zuid-Amerika
Egypte Caïro In het noordoosten van Afrika
India New Delhi In Zuid-Azië, aan de Indische Oceaan
Japan Tokio Een eilandland ten oosten van het vasteland van Azië
Australië Canberra Ten zuiden van Indonesië

De grootste of bekendste stad van een land is niet altijd de hoofdstad. Zo is Sydney een bekende stad in Australië, maar is Canberra de hoofdstad. Door de hoofdstad meteen bij het land te leren, voorkom je die verwarring.

Een wereldkaart lezen tijdens het oefenen

Kijk niet alleen naar de naam van een plek, maar ook naar de omgeving. Ligt een land aan zee? Welke landen liggen ernaast? Heeft het een opvallende vorm? Zulke kenmerken helpen je om een plek terug te vinden op een kaart zonder namen.

Een atlas bevat vaak kaarten op verschillende schalen. Op een wereldkaart zie je goed waar een land ongeveer ligt, maar kleine landen en steden kunnen lastig te vinden zijn. Een kaart die verder is ingezoomd laat meer details zien. Gebruik eerst de wereldkaart voor het overzicht en daarna een grotere kaart om de plek precies te bekijken.

Let ook op wat een kaart laat zien. Een staatkundige kaart gebruikt grenzen om landen van elkaar te onderscheiden. Een natuurkundige kaart laat juist kenmerken van het landschap zien, zoals bergen, rivieren en laaggelegen gebieden. Voor landen en hoofdsteden is een staatkundige kaart daarom meestal het handigst.

Topografie van de wereld oefenen met een lege kaart

Een lege wereldkaart is geschikt om te ontdekken wat je al zelf kunt terugvinden. Gebruik daarnaast een kaart met namen om je antwoorden na te kijken. Een atlas, een uitgeprint werkblad of een kaart op een scherm werkt allemaal.

Pak het oefenen zo aan:

  • Bekijk eerst de wereldkaart met namen en wijs de werelddelen en oceanen aan.
  • Zoek de landen van je lijst op en zeg hardop in welk werelddeel ze liggen.
  • Zoek bij ieder land de hoofdstad en kijk waar die in het land ligt.
  • Leg de kaart met namen weg en schrijf of wijs de plaatsen aan op een lege kaart.
  • Vergelijk je antwoorden met de kaart met namen en oefen de lastige plekken opnieuw.

Oefen ook in de andere richting. Wijs eerst een plek aan en noem daarna de naam. Bij een toets kan je immers een naam krijgen die je op de kaart moet zoeken, maar ook een punt op de kaart waarvan je de naam moet opschrijven.

Online kun je op TopoMania oefenen met een kaart voor landen en hoofdsteden van de wereld. Een digitaal spel geeft direct een reactie op je antwoord. Op papier kun je daarentegen zelf namen schrijven, wat handig is als je ze voor school ook moet kunnen spellen.

Veelgestelde vragen over wereldtopografie

Moet je alle landen en hoofdsteden van de wereld kennen?
Nee, dat hangt af van de opdracht of toets. Vaak krijg je een lijst met landen en hoofdsteden die je moet leren. Gebruik die lijst als uitgangspunt en zoek de plekken op een wereldkaart.

Hoe onthoud je welke landen bij elkaar in de buurt liggen?
Leer een land samen met een buurland, zee of ander herkenningspunt. Canada ligt bijvoorbeeld boven de Verenigde Staten. Zo onthoud je niet alleen een losse naam, maar ook de plek op de kaart.

Wat als een land op een wereldkaart moeilijk te zien is?
Zoek het eerst ongeveer op de wereldkaart en gebruik daarna een ingezoomde kaart in een atlas. Daarop zijn kleine landen, eilanden en steden beter te onderscheiden.

Leg bij het leren steeds een kaart met namen naast je lege wereldkaart. Zo kun je een fout meteen verbeteren en de plek daarna nog eens zonder hulp aanwijzen.