Breuken delen met de omkeerregel

Breuken delen doe je door de tweede breuk om te keren en daarna te vermenigvuldigen. Bij 3/4 : 2/3 wordt de som bijvoorbeeld 3/4 × 3/2. De uitkomst is 9/8, oftewel 1 1/8.

Die omkeerregel werkt ook als één van de getallen een heel getal is. Je mag alleen nooit door nul delen.

Breuken delen in drie stappen

Bij een deelsom met twee breuken laat je de eerste breuk staan. Alleen de breuk ná het deelteken keer je om: de teller en noemer wisselen van plaats.

Neem de som 3/4 : 2/3:

  • Laat 3/4 staan en draai 2/3 om. Je krijgt 3/2.
  • Vervang het deelteken door een keerteken: 3/4 × 3/2.
  • Vermenigvuldig de tellers en de noemers: 3 × 3 = 9 en 4 × 2 = 8. De uitkomst is 9/8, ofwel 1 1/8.

Een handig ezelsbruggetje is: delen door een breuk is vermenigvuldigen met het omgekeerde. Keer dus niet beide breuken om en verander de volgorde van de som niet.

Waarom werkt de omkeerregel?

Delen betekent dat je kijkt hoe vaak het tweede getal in het eerste past. Bij 3/4 : 1/4 vraag je bijvoorbeeld: hoeveel keer past een kwart in drie kwart? Dat is drie keer.

Met de omkeerregel krijg je dezelfde uitkomst: 3/4 × 4/1 = 12/4 = 3. Door een kwart delen geeft dus hetzelfde antwoord als met vier vermenigvuldigen.

Een uitkomst kan groter zijn dan het getal waarmee je begint. Dat gebeurt wanneer je door een positieve breuk kleiner dan 1 deelt. In 3/4 past een half bijvoorbeeld anderhalve keer: 3/4 : 1/2 = 1 1/2.

Een breuk delen door een heel getal

Deel je een breuk door een heel getal, dan kun je van dat hele getal eerst een breuk maken. Zet er een 1 onder en gebruik daarna de omkeerregel.

Bijvoorbeeld: 2/3 : 4 wordt 2/3 : 4/1. Draai 4/1 om en je krijgt 2/3 × 1/4 = 2/12 = 1/6.

Je kunt het ook voor je zien als een hoeveelheid verdelen. Verdeel je 2/3 liter drinken eerlijk over vier glazen, dan zit er in elk glas 1/6 liter.

Een heel getal delen door een breuk

Ook een heel getal vóór het deelteken kun je als breuk schrijven door er een 1 onder te zetten. Daarna draai je de tweede breuk om.

Bij 3 : 2/5 wordt dat 3/1 × 5/2 = 15/2 = 7 1/2. In drie hele liters past dus zevenenhalf keer een hoeveelheid van 2/5 liter.

Delen met een gemengd getal

Een gemengd getal bestaat uit een heel getal en een breuk, zoals 1 1/2. Maak er vóór het delen één breuk van. Zo wordt 1 1/2 gelijk aan 3/2.

Voor de som 1 1/2 : 3/4 reken je dan 3/2 × 4/3 = 12/6 = 2. De uitkomst is precies twee.

Veelgemaakte fouten bij breuken delen

  • De verkeerde breuk omkeren. Draai alleen de breuk na het deelteken om. Bij 1/2 : 3/4 blijft 1/2 dus staan.
  • Het deelteken laten staan. Nadat je de tweede breuk hebt omgekeerd, wordt delen vermenigvuldigen.
  • Een gemengd getal te vroeg omkeren. Maak van 1 1/2 eerst 3/2. Het omgekeerde daarvan is 2/3.
  • Door nul delen. Een som zoals 1/2 : 0 heeft geen uitkomst. Nul delen door een breuk die niet nul is, kan wel: 0 : 1/2 = 0.

Oefenen met breuken delen

Probeer deze sommen eerst zelf. Gebruik steeds de omkeerregel en vereenvoudig je antwoord waar dat kan.

  • 2/3 : 1/4
  • 3/5 : 3
  • 4 : 2/3
  • 1 1/4 : 1/2

Antwoorden:

  • 2/3 : 1/4 = 2/3 × 4/1 = 8/3 = 2 2/3.
  • 3/5 : 3 = 3/5 × 1/3 = 3/15 = 1/5.
  • 4 : 2/3 = 4/1 × 3/2 = 12/2 = 6.
  • 1 1/4 : 1/2 = 5/4 × 2/1 = 10/4 = 2 1/2.

Kijk bij het nakijken vooral naar de tweede breuk: is die omgekeerd en staat er daarna een keerteken? Dan heb je de omkeerregel goed toegepast.