Klokkijken: leer stap voor stap hoe laat het is

Bij klokkijken lees je hoeveel uur en minuten het zijn. Op een klok met wijzers geeft de korte wijzer het uur aan en de lange wijzer de minuten. Op een digitale klok lees je de tijd direct in cijfers, bijvoorbeeld 14:30 voor half drie ’s middags.

De klok leren lezen gaat makkelijker als je eerst de wijzers en de cijfers begrijpt. Daarna kun je oefenen met halve uren, kwartieren en losse minuten.

Zo werkt klokkijken met wijzers

Een klok met wijzers heeft twaalf cijfers. De korte wijzer draait langzaam rond en wijst het uur aan. De lange wijzer draait sneller en laat zien hoeveel minuten voorbij zijn binnen dat uur.

Staat de lange wijzer op de 12, dan is het een heel uur. Wijst de korte wijzer naar de 3, dan is het drie uur.

De korte wijzer staat niet het hele uur precies op hetzelfde cijfer. Tussen drie en vier uur schuift hij langzaam van de 3 naar de 4. Staat hij tussen twee cijfers in, dan is het uur van het eerste cijfer nog bezig.

Sommige klokken hebben ook een dunne secondewijzer. Die draait rond terwijl de tijd verstrijkt. Voor het noemen van de tijd in uren en minuten hoef je daar niet op te letten.

Minuten tellen op de klok

Van het ene cijfer naar het volgende zijn het vijf minuten. Staat de lange wijzer op de 1, dan zijn er vijf minuten voorbij. Op de 2 zijn dat tien minuten en op de 3 een kwartier, oftewel vijftien minuten.

Je kunt de minuten tellen door bij de 12 te beginnen en met sprongen van vijf rond te gaan. De kleine streepjes tussen de cijfers staan voor één minuut. Staat de lange wijzer bijvoorbeeld twee streepjes voorbij de 3, dan zijn er zeventien minuten voorbij.

Een uur heeft zestig minuten. Als de lange wijzer een hele ronde heeft gemaakt en weer op de 12 staat, begint het volgende uur.

Half, kwart over en kwart voor

In het Nederlands gebruiken we vaak woorden als half en kwart om de tijd te noemen. Daarbij kijk je niet alleen naar de lange wijzer, maar ook naar het uur waar de korte wijzer naartoe beweegt.

  • Kwart over drie: de lange wijzer staat op de 3. Het is vijftien minuten na drie uur, digitaal 03:15 of 15:15.
  • Half vier: de lange wijzer staat op de 6. Het is dertig minuten na drie uur, digitaal 03:30 of 15:30.
  • Kwart voor vier: de lange wijzer staat op de 9. Het is vijfenveertig minuten na drie uur, digitaal 03:45 of 15:45.

Bij half vier noem je dus het uur dat nog moet komen: vier. De korte wijzer staat dan ongeveer halverwege de 3 en de 4.

De tijd aflezen in cijfers

Op een digitale klok staan de uren links van de dubbele punt en de minuten rechts. Bij 08:20 zijn er twintig minuten voorbij na acht uur. Je zegt: tien voor half negen.

Een digitale klok kan de uren van 00 tot en met 23 tonen. In de middag en avond tel je bij de tijd op een klok met wijzers vaak twaalf uur op. Zo is drie uur ’s middags 15:00 en is half acht ’s avonds 19:30.

Om middernacht begint een nieuwe dag: dan is het 00:00. Twaalf uur ’s middags schrijf je als 12:00. Op een klok met wijzers zien die twee tijden er hetzelfde uit; je hebt extra informatie nodig om te weten of het middag of nacht is.

Oefenen met klokkijken

Pak een klok waarvan je de wijzers kunt verzetten, of teken een klok op papier. Zet eerst de lange wijzer op de juiste plek. Bedenk daarna waar de korte wijzer hoort. Die staat bij een half uur tussen twee cijfers in.

Probeer deze tijden te zeggen en de wijzers erbij te zetten:

  • 04:15
  • 06:30
  • 09:45
  • 07:35

De antwoorden zijn kwart over vier, half zeven, kwart voor tien en vijf over half acht. Bij 07:35 staat de lange wijzer op de 7 en de korte wijzer tussen de 7 en de 8.

Oefen ook andersom: zet de wijzers neer en laat iemand de tijd noemen. Vergelijk die daarna met de tijd in cijfers. Zo merk je waar het verschil zit tussen wat je ziet en hoe je de tijd uitspreekt.

Veelgestelde vragen over klokkijken

Waarom is 08:30 half negen?
Omdat het dan een half uur vóór negen uur is. Het is tegelijk een half uur ná acht uur. De korte wijzer staat daarom tussen de 8 en de 9.

Wat is het verschil tussen kwart over en kwart voor?
Kwart over betekent vijftien minuten na een heel uur. Kwart voor betekent vijftien minuten voordat het genoemde uur begint. Kwart over twee is 02:15; kwart voor twee is 01:45.

Hoe lees je een tijd met losse minuten?
Tel eerst de minuten langs de cijfers in stappen van vijf. Tel daarna de losse streepjes erbij. Staat de lange wijzer één streepje na de 4, dan zijn er 21 minuten voorbij.

Begin bij een onbekende tijd met de lange wijzer. Kijk daarna tussen welke cijfers de korte wijzer staat. Zo kun je de minuten en het juiste uur samenvoegen.