Werkwoordspelling uitgelegd met voorbeelden en oefeningen

Werkwoordspelling gaat over het juist schrijven van werkwoorden, zoals loopt, werkte en gebeurd. Welke vorm je kiest, hangt onder andere af van wie iets doet, wanneer het gebeurt en welke plaats het werkwoord in de zin heeft.

Bij werkwoordspelling kijk je daarom niet alleen naar het woord zelf, maar naar de hele zin. Zo schrijf je hij wordt met een t, maar het is gebeurd met een d.

Wat hoort er bij werkwoordspelling?

Een werkwoord vertelt wat iemand doet of wat er gebeurt. Denk aan fietsen, slapen en veranderen. De vorm van zo’n woord kan veranderen als je er een zin mee maakt:

  • Tegenwoordige tijd: ik fiets, zij fietst.
  • Verleden tijd: ik fietste, zij fietste.
  • Voltooid deelwoord: ik heb gefietst.

Ook de persoon maakt verschil. Je schrijft ik loop, maar hij loopt. En bij een vraag kan de volgorde in de zin invloed hebben: jij loopt, maar loop jij?

De persoonsvorm vinden

De persoonsvorm is het werkwoord dat verandert als je de zin in een andere tijd zet. Je vindt hem door de zin van tegenwoordige naar verleden tijd te veranderen, of andersom.

In de zin De kinderen spelen buiten wordt spelen bijvoorbeeld speelden: De kinderen speelden buiten. Spelen is dus de persoonsvorm.

Er kunnen meer werkwoorden in een zin staan. In De kinderen hebben buiten gespeeld is hebben de persoonsvorm. Als je de tijd verandert, krijg je: De kinderen hadden buiten gespeeld. Het woord gespeeld verandert daarbij niet.

Tegenwoordige tijd, verleden tijd en voltooid deelwoord

Bij een persoonsvorm in de tegenwoordige tijd kijk je naar degene die iets doet. Vergelijk ik werk met zij werkt. Bij sommige werkwoorden levert dat een vorm op die eindigt op dt, zoals in hij vindt. Je hoort die d niet apart, maar je schrijft hem wel.

In de verleden tijd hoor je vaak al of een werkwoord op te of de eindigt: zij werkte en hij woonde. Andere werkwoorden veranderen van klank, zoals lopen en liep.

Een voltooid deelwoord staat vaak samen met een vorm van hebben, zijn of worden. Het kan op een t, d of en eindigen: heeft gewerkt, is verhuisd en heeft gelopen.

Een voltooid deelwoord kan ook iets over een zelfstandig naamwoord vertellen. Je schrijft bijvoorbeeld de geverfde deur en de gebakken taart. De schrijfwijze kan dan anders zijn dan wanneer het woord als werkwoord wordt gebruikt: de deur is geverfd.

Veelgemaakte fouten bij werkwoordspelling

Een bekende valkuil is een werkwoord opschrijven zoals je het hoort. In hij vindt hoor je aan het eind een t, maar je schrijft dt. De vorm ik vind laat zien dat de d bij het werkwoord hoort.

Ook woorden die hetzelfde klinken, kunnen anders worden geschreven. Vergelijk deze zinnen:

  • Wat gebeurt er? Hier is gebeurt de persoonsvorm.
  • Wat is er gebeurd? Hier is is de persoonsvorm en gebeurd het voltooid deelwoord.

Let daarnaast op het verschil tussen word jij? en wordt je broer? In de eerste zin staat jij achter de persoonsvorm. In de tweede zin is je broer degene over wie het gaat.

Werkwoordspelling oefenen met zinnen

Vul de juiste vorm van het werkwoord tussen haakjes in. Zoek eerst de persoonsvorm en kijk daarna of de zin in het heden of verleden staat.

  • Ik … morgen naar school. (fietsen)
  • Mijn broer … een spannend boek. (lezen)
  • … jij vaak buiten? (spelen)
  • Gisteren … het de hele middag. (regenen)
  • We hebben samen een taart … . (bakken)
  • Wat is er met je fiets … ? (gebeuren)

Antwoorden: fiets, leest, speel, regende, gebakken, gebeurd. In de laatste twee zinnen vul je een voltooid deelwoord in. De persoonsvormen zijn daar hebben en is.

Je kunt ook een spel maken van korte zinnen. Schrijf zinnen op kaartjes en laat iemand anders de persoonsvorm aanwijzen. Daarna leg je uit waarom je de werkwoordsvorm zo schrijft. Een werkblad of oefening op de computer is handig om zelfstandig te oefenen, maar bespreek fouten ook samen: juist dan ontdek je waar het misging.

Veelgestelde vragen over werkwoordspelling

Wat is een werkwoord met een t?
Dat is een werkwoordsvorm die op een t eindigt, zoals loopt in hij loopt. Ook gewerkt eindigt op een t, maar is een voltooid deelwoord in zij heeft gewerkt.

Hoe oefen je werkwoorden vervoegen?
Neem een werkwoord en maak er zinnen mee in verschillende tijden. Schrijf bijvoorbeeld ik wandel, hij wandelde en wij hebben gewandeld. Zo zie je hoe de vorm verandert.

Waarom hoor je niet altijd hoe je een werkwoord schrijft?
Aan het eind van een woord klinken een d en een t vaak hetzelfde. Daardoor klinken wordt en word hetzelfde, terwijl de schrijfwijze in de zin kan verschillen.

Neem bij het nakijken steeds de hele zin mee. Zo ontdek je niet alleen of een antwoord goed is, maar ook waarom je bijvoorbeeld gebeurt of gebeurd schrijft.